Elżbieta Krawczyk: – Z danych publikowanych przez KRUS wynika, że liczba wypadków w rolnictwie spada. Czy polskie gospodarstwa są coraz bezpieczniejsze, a rolnicy bardziej odpowiedzialni i świadomi? Jak wyglądają statystyki?

Adam Wojciech Sekściński: – W ciągu ostatnich 20 lat Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odnotowała ponad trzykrotne zmniejszenie liczby zgłaszanych wypadków i wypłaconych z tego tytułu odszkodowań. W tym okresie liczba zgłoszonych w ciągu roku wypadków spadła z 66 tys. do 19 tys., a wskaźnik wypadkowości mierzony liczbą wypadków, w których wyniku wypłacane są jednorazowe odszkodowania, na 1000 ubezpieczonych w KRUS zmniejszył się z 25 do niewiele ponad 10. Dane te świadczą o istotnej poprawie stanu bezpieczeństwa pracy w gospodarstwach rolnych osób ubezpieczonych w KRUS.

– Jakie są przyczyny wypadków w rolnictwie? Podczas jakich prac najczęściej do nich dochodzi?

– Praca w gospodarstwie rolnym charakteryzuje się dużą zmiennością wykonywanych czynności, uciążliwością dla organizmu, okresowym natężeniem prac, często wykonywanych w pośpiechu. Ze względu na swoją specyfikę cechuje ją stosunkowo duże ryzyko wypadków. Najczęściej dochodzi do nich przez rutynę, pośpiech czy niewłaściwą organizację prac, problemem jest również nieodpowiedni stan techniczny maszyn, urządzeń i obiektów budowlanych. Nie bez wpływu na bezpieczeństwo pracy pozostają nieznajomość czy też lekceważenie zagrożeń, stres, nieusuwanie usterek oraz prowadzenie napraw i regulacji w niewłaściwych warunkach czy użytkowanie maszyn rolniczych z nieodpowiednio zabezpieczonymi i odsłoniętymi elementami ruchomymi. Najwięcej wypadków odnotowujemy w wyniku upadków, uderzeń, przygnieceń, pogryzienia przez zwierzęta oraz pochwycenia i uderzenia przez części ruchome maszyn i urządzeń.

– W jaki sposób można zapobiegać wypadkom i eliminować zagrożenia?

– Podczas licznych spotkań z rolnikami staramy się ich przekonać do wprowadzenia – czasem tylko niewielkich – zmian, które jednak znacząco ograniczają ryzyko wypadków w gospodarstwie. Większość proponowanych ulepszeń nie wymaga ponoszenia znaczących nakładów finansowych, a jednak czyni bezpieczniejszym środowisko pracy i życia rolnika oraz jego rodziny. Myślę, że działania Kasy mające na celu zapoznawanie rolników z zasadami ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym oraz informowanie o zagrożeniach wypadkowych związanych z pracą rolniczą przyczyniają się do zaangażowania rolników w poprawianie warunków pracy.

– Na co należy zwrócić szczególną uwagę podczas pracy w gospodarstwie?

– Przede wszystkim należy zadbać o ład i porządek, oddzielić część mieszkalną od produkcyjnej, używać właściwego obuwia i odzieży ochronnej. Duże znaczenie mają właściwa praca z maszynami rolniczymi, zwłaszcza zabezpieczenie ruchomych elementów, oraz przestrzeganie zaleceń znajdujących się w instrukcjach obsługi. Trzeba również zwrócić uwagę na prawidłową obsługę zwierząt gospodarskich – poznać ich nawyki, przyjaźnie je traktować, a jednocześnie stosować wobec nich zasadę ograniczonego zaufania oraz używać środków ochrony pracy. Wiele zaleceń odnośnie do bezpiecznej pracy w gospodarstwie można znaleźć w materiałach publikowanych przez KRUS. Stosowanie się do upowszechnianych przez Kasę „Zasad ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym” oraz „Wykazu czynności szczególnie niebezpiecznych, związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, których nie wolno powierzać dzieciom poniżej 16 lat” z pewnością pomoże eliminować zagrożenia. Ponadto pracownicy KRUS przekazują rolnikom informacje o występujących zagrożeniach przez różne działania prewencyjne. Należą do nich szkolenia, których przeprowadzono w ubiegłym roku prawie 4 tys., spotkania, konkursy dla dorosłych i dzieci oraz wizytacje gospodarstw rolnych. Przy okazji imprez rolniczych uruchamiamy nasze stoiska informacyjne, na których można się zaopatrzyć w materiały promujące bezpieczną pracę w rolnictwie i uzyskać przydatne informacje na temat sposobów podnoszenia poziomu bezpieczeństwa w gospodarstwie.

– Od lat Kasa przyznaje liczne wyróżnienia i nagrody maszynom czy wyrobom zwiększającym bezpieczeństwo pracy...

– To prawda. Kasa podejmuje liczne starania o właściwą produkcję i dystrybucję bezpiecznych środków stosowanych w rolnictwie oraz sprzętu i odzieży ochronnej dla rolników. Maszynom i urządzeniom o wysokim poziomie bezpieczeństwa pracy w gospodarstwie rolnym nadajemy „Znak bezpieczeństwa KRUS”. Przyznajemy także wyróżnienie targowe „Wyrób zwiększający bezpieczeństwo pracy w gospodarstwie rolnym”. Inną formą jest prowadzenie działań prewencyjnych mających na celu eliminowanie z rynku technicznych środków produkcji, które mogą stanowić przyczynę wypadków. Jeśli przyczyną wypadku przy pracy rolniczej były wadliwość stosowanego środka produkcji lub nieprawidłowość świadczonej usługi, to w postępowaniu regresowym możemy się domagać od dostawców czy producentów wadliwych wyrobów i usług zwrotu wypłaconych świadczeń powypadkowych oraz wymagać usunięcia stwierdzonych wad konstrukcyjnych i innych zagrożeń.

– KRUS prowadzi od wielu lat konkurs „Bezpieczne Gospodarstwo Rolne”. Co jest celem tego konkursu?

– Ogólnokrajowy konkurs „Bezpieczne Gospodarstwo Rolne” jest sztandarowym konkursem Kasy, którego celem jest promocja zasad ochrony zdrowia i życia w gospodarstwach rolnych. We wszystkich 15 edycjach uczestniczyło ponad 18 tys. gospodarstw rolnych. Dzięki kolejnym licznym uczestnikom konkursu zyskujemy kolejnych naśladowców wzorcowych rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo życia i zdrowia w środowisku pracy rolników. Usprawnienia organizacyjne, techniczne zastosowane przez uczestników konkursu przekładają się na bardziej ergonomiczną i bezpieczną pracę w ich gospodarstwach.

– KRUS prowadzi także działania na rzecz rehabilitacji rolników. Kto może skorzystać z rehabilitacji leczniczej realizowanej przez Kasę i jakie są kryteria kwalifikacji?

– Z rehabilitacji leczniczej realizowanej za pośrednictwem KRUS mogą korzystać osoby zagrożone całkowitą niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym albo uznane okresowo za całkowicie niezdolne do pracy w gospodarstwie rolnym, ale rokujące odzyskanie tej zdolności w wyniku leczenia i rehabilitacji. Na turnusy rehabilitacyjne mogą zostać skierowane osoby, które podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie lub podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu na wniosek w pełnym zakresie nieprzerwanie co najmniej 18 miesięcy przed złożeniem wniosku o rehabilitację leczniczą, lub mają ustalone prawo do okresowej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy i zachowali zdolność do samodzielnej egzystencji. Podstawę skierowania na rehabilitację leczniczą stanowią orzeczenie lekarza rzeczoznawcy Kasy lub komisji lekarskiej Kasy – wydane w postępowaniu orzeczniczym – lub wniosek sporządzony przez lekarza prowadzącego leczenie, którego wzór dostępny jest na stronie KRUS.

– Jak często można korzystać z rehabilitacji leczniczej realizowanej przez KRUS i w jakiej formie jest ona prowadzona?

– Osoba zagrożona całkowitą niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym może być skierowana na rehabilitację ponownie po 12 miesiącach od dnia zakończenia poprzedniej rehabilitacji, a osoba, która ma ustalone prawo do okresowej renty rolniczej lub zasiłku chorobowego z tytułu czasowej niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 180 dni – po upływie 6 miesięcy. Rehabilitacja prowadzona jest w formie 21-dniowych turnusów stacjonarnych w 6 własnych Centrach Rehabilitacji Rolników KRUS. Warto dodać, że pobyt na turnusie osoby skierowanej przez KRUS jest całkowicie bezpłatny. Dodatkowo osoba taka otrzymuje zwrot kosztów dojazdu, jest zobowiązana jedynie do wniesienia opłaty miejscowej na rzecz lokalnego samorządu.

– Jakie schorzenia obejmuje rehabilitacja lecznicza KRUS?

– Rehabilitacja lecznicza realizowana przez KRUS obejmuje przede wszystkim schorzenia narządu ruchu i choroby układu krążenia. Centra Rehabilitacji Rolników są wyposażone w nowoczesne urządzenia, które spełniają wymogi współczesnych standardów rehabilitacji, a opiekę sprawuje wykwalifikowana kadra medyczna. Każdy pacjent korzystający z rehabilitacji leczniczej ma zapewnione: zakwaterowanie, całodzienne wyżywienie, całodobową opiekę medyczną, niezbędne badania diagnostyczne i porady oraz indywidualnie dobrany program leczniczo-rehabilitacyjny.

– Dziękujemy za rozmowę.