Mózg człowieka składa się z ok. 86 mld komórek nerwowych, czyli neuronów. Wytwarzają one połączenia z innymi neuronami, dzięki czemu zapamiętujemy informacje i nabywamy nowe umiejętności. To, co wyróżnia neurony, to ich słabe możliwości regeneracyjne. Czynniki takie jak np. alkohol, narkotyki, choroby czy urazy głowy mogą powodować trwałe uszkodzenie bądź utratę neuronów. Jak zatem chronić mózg, aby jak najdłużej cieszyć się w pełni jego możliwościami?

Liczne badania pokazują, że aktywność fizyczna ma bardzo korzystny wpływ na zdrowie. Nie tylko pozwala utrzymać prawidłową masę ciała i poprawia nastrój, ale również zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwory, choroby sercowo-naczyniowe czy demencję. Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia osoby dorosłe powinny ćwiczyć 150-300 min tygodniowo z umiarkowaną intensywnością (np. energiczny spacer) lub 75-150 min z dużą intensywnością (np. bieganie). Jakakolwiek aktywność fizyczna jednak jest lepsza niż żadna. Dlatego jeśli nie masz czasu na zalecany trening, spróbuj zacząć chociażby od 15-minutowego spaceru każdego dnia.

Mózg jest centrum dowodzenia naszego organizmu. Urazy głowy mogą powodować poważne i długoterminowe konsekwencje. Mogą zaburzać procesy myślenia, pamięć, mowę, emocje, koordynację ruchową, wzrok czy słuch. Ruch to zdrowie, jednak niektóre dyscypliny sportowe wymagają szczególnych zasad bezpieczeństwa. Jeżdżąc na rowerze, rolkach, nartach czy konno, zawsze musimy mieć na głowie kask. Kolejną z częstych przyczyn urazów głowy są wypadki komunikacyjne, dlatego gdy wsiadamy do pojazdu, zapięcie pasów powinno być priorytetem.

Wiele chorób może negatywnie wpływać na mózg. Bardzo powszechne w Polsce choroby układu krążenia, takie jak miażdżyca, nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca, zwiększają ryzyko udaru mózgu. Mogą również sprzyjać rozwojowi demencji. Należy zatem pamiętać o regularnych badaniach profilaktycznych, przede wszystkim o sprawdzaniu glikemii i cholesterolu oraz pomiarach ciśnienia tętniczego. Jeśli cierpisz na którąś z wymienionych chorób, powinieneś pamiętać o regularnym przyjmowaniu leków, zdrowej diecie, utrzymywaniu odpowiedniej masy ciała, aktywności fizycznej oraz regularnych wizytach u lekarza.

Badania pokazały, że samotność sprzyja rozwojowi demencji. Należy więc zadbać o utrzymywanie kontaktów towarzyskich. Spotkania z przyjaciółmi czy bliskimi nie tylko redukują stres i umożliwiają miłe spędzenie wolnego czasu, ale również zmniejszają ryzyko zachorowania na depresję czy otępienie.

Odpowiednia higiena snu jest niezwykle ważna w trosce o mózg. Oto podstawowe zasady zdrowego snu. Po pierwsze, należy kłaść się do łóżka i wstawać o stałych porach. Przed snem lepiej unikać produktów z kofeiną (np. kawa, cola, czekolada) i nikotyną oraz napojów alkoholowych. Ponadto spożywanie obfitych posiłków oraz dużych ilości płynów przed zaśnięciem nie jest dobrym pomysłem. Aktywność fizyczna powinna być podejmowana najpóźniej 2-3 godz. przed snem. W miarę możliwość należy unikać drzemek po godz. 15. Zdrowemu snowi sprzyjają odpowiednie warunki, tj. sypialnia powinna być ciemna, chłodna i pozbawiona zbędnych przedmiotów. Zaśnięciu sprzyja również rutyna, czyli np. gorąca kąpiel, czytanie książki, modlitwa lub słuchanie muzyki. Minimum godzinę przed położeniem się do łóżka zaleca się ograniczyć do zera korzystanie z telefonu komórkowego; jeśli jest to niemożliwe, to warto korzystać z urządzenia w trybie nocnym.

Nie tylko sport chroni mózg. Czynności takie jak: nauka języków obcych, rozwiązywanie krzyżówek czy sudoku, układanie puzzli, nauka gry na instrumencie, czytanie lub nauka nowego hobby pozwalają utrzymać naszą głowę w dobrej formie.

Do tej pory nie ustalono tzw. bezpiecznej dawki alkoholu, czyli takiej, która nie powodowałaby żadnych negatywnych konsekwencji dla naszego układu nerwowego. Najlepiej zatem w ogóle nie pić alkoholu. Papierosy z kolei powodują choroby nie tylko płuc, ale również układu sercowo-naczyniowego. Te ostatnie wiążą się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia np. udaru mózgu, w wyniku którego dochodzi do uszkodzenia mózgu.

Dieta dla mózgu

Odpowiednio zbilansowana dieta ma ogromny wpływ na pracę mózgu. Badania pokazują, że posiłki najlepsze dla mózgu to takie, które jednocześnie chronią serce i naczynia krwionośne. Nie tylko poprawią koncentrację i pamięć, ale również zmniejszą ryzyko rozwoju niektórych chorób, np. demencji czy depresji. Co zatem warto jeść? Produkty bogate w kwasy tłuszczowe omega-3, takie jak ryby (np. łosoś, śledź), orzechy włoskie, siemię lniane czy awokado. Wpływają one pozytywnie na procesy myślenia, zapamiętywania i koncentracji oraz spowalniają starzenie się mózgu. Bogate w niezbędne do prawidłowej pracy mózgu witaminę K i kwas foliowy są z kolei zielone warzywa liściaste (np. szpinak, brokuł, jarmuż). Jednocześnie warto unikać wysoko przetworzonych produktów, które zawierają tłuszcze trans i cukry proste, takich jak słodycze, słodkie napoje czy fast foody.