Szlakiem klasztornych krypt

O tym, co kryją mury Jasnej Góry, opowiadają jasnogórscy przewodnicy na specjalnie opracowanym tematycznym szlaku. Ukazuje on to miejsce od strony pełnionej od początku jego dziejów funkcji nekropolii – miejsca pochówku zakonników, duchownych i świeckich, a w nowszych dziejach – również przechowywania pamiątek po narodowych bohaterach. Przygotowany przez Jasnogórskie Centrum Informacji szlak „Krypty jasnogórskie” ukazuje to miejsce od mniej znanej strony. Jak wynika z dokumentu odpustowego dla Jasnej Góry, już w 1466 r. na terenie dzisiejszego sanktuarium istniał cmentarz, gdzie pielgrzymi modlili się za zmarłych. W średniowieczu klasztory miały prawo grzebania zwłok swych dobrodziejów i konfratrów.

Tylko raz w roku

Żeby tu wejść, trzeba z pokorą pochylić głowę, ale i w samej krypcie rodzi się pokorna zaduma nad pokoleniami paulinów, którzy służyli ciągłości wiary. Tym wyjątkowym miejscem, które tylko raz w roku, właśnie w listopadzie, udostępne jest dla pielgrzymów, jest krypta znajdująca się w tzw. przybudówce Kaplicy Cudownego Obrazu Matki Bożej. W wykutych w skale niszach spoczywają doczesne szczątki kolejnych pokoleń zakonników, którzy żyli na Jasnej Górze. W Kaplicy Cudownego Obrazu Matki Bożej znajduje się kilka XVII-wiecznych nagrobków, wśród nich Heleny z książąt Wiśniowieckich Warszyckiej – kasztelanowej krakowskiej, Stanisława Warszyckiego, wojewody mazowieckiego i kasztelana krakowskiego. Jak przyznaje s. Małgorzata Kierznowska, dyrektor Jasnogórskiego Centrum Informacji, zainteresowanie pielgrzymów budzi urna o. Augustyna Kordeckiego, która znajduje się w zaszklonej niszy w ścianie po lewej stronie Kaplicy Cudownego Obrazu Matki Bożej.

Bazylika z kaplicami grobowymi

Do bazyliki jasnogórskiej przylegają dwie reprezentacyjne, prywatne kaplice grobowe: Jabłonowskich i Denhoffów. Wejście do kaplicy Denhoffów prowadzi z prawej bocznej nawy bazyliki przez portal z czarnego marmuru dębnickiego, z XVII-wieczną ozdobną kratą, zwieńczoną godłem paulinów. Tu w styczniu odprawiana jest nowenna ku czci patrona zakonu – św. Pawła z Teb. Jest ona też tradycyjnym miejscem przedpogrzebowym wystawiania ciał zmarłych paulinów. Pod kaplicą mieści się krypta grobowa z zachowanymi ok. dwudziestoma trumnami zmarłych członków rodziny Denhoffów oraz kilku zakonników paulińskich z XVII i XVIII wieku.

Z kolei kaplica Jabłonowskich, dziś nazywana kaplicą Najświętszego Serca Pana Jezusa, powstała w latach 1751-59 jako mauzoleum grobowe. Badania archeologiczne z lat 2009-12 wykazały, że pod posadzką części chórowej bazyliki natrafiono na pochówki ziemne – najprawdopodobniej z czasu, gdy wokół wcześniejszego kościoła drewnianego istniał cmentarz. W tych kryptach grobowych chowani byli zakonnicy paulińscy i osoby świeckie. Przed głównym ołtarzem, gdy spojrzy się na posadzkę, uwagę może przykuć również płyta nagrobna krypty, gdzie spoczywają m.in. muzycy Kapeli Jasnogórskiej.

Wieczernik

Teren dzisiejszych krużganków, nazywany Wieczernikiem, to przestrzeń byłego przykościelnego cmentarza. Siostra Kierznowska zwraca uwagę na poczet „Święci i błogosławieni wpisani w Jasnogórski Wieczernik”. W arkadach techniką sgraffito wykonano postacie niektórych z nich. Są np. św. Adam Chmielowski, św. Urszula Ledóchowska, bł. Jerzy Popiełuszko czy bł. Stefan Wyszyński.

Kaplica Pamięci Narodu

Szczególnie wzruszającym miejscem jest dla wielu kaplica Pamięci Narodu. Znajduje się w pobliżu pomnika o. Kordeckiego, usytuowanego na jasnogórskich wałach. Wśród pamiątkowych tablic jest też wmurowana stosunkowo niedawno, bo na stulecie odzyskania niepodległości, tablica poświęcona kapitanowi Arturowi Wiśniewskiemu, legioniście I Brygady Legionów Polskich, Żołnierzowi Niepodległości.

– Stworzyliśmy taką trasę, aby atrakcją było nie tylko wejście do krypty, ale i pokazanie miejsc, gdzie możemy pomyśleć o naszych zmarłych – podkreśla s. Kierznowska.